Hooggevoelig of altijd aangepast? Zo maak je het onderscheid.

Wat mensen meestal onder hooggevoeligheid verstaan is: het aanvoelen van stemmingen, sferen en andere personen.

Maar hooggevoeligheid is veel breder dan dat. Als je hooggevoelig bent, heb je een brein dat de dingen dieper verwerkt. Prikkels worden anders verwerkt en komen dieper of harder binnen. Dat merk je bijvoorbeeld doordat je sensorisch anders reageert: van de structuur van eten, de naadjes van je sokken tot het label van je kleding.

En ja, dus ook het aanvoelen van stemmingen, sferen en andere personen.

Maar dat laatste kan ook een gevolg zijn van iets anders wat totaal los staat van het label hooggevoeligheid.

Bijvoorbeeld als je bent opgevoed door emotioneel onvolwassen of dominante ouders. Of als je als kind door omstandigheden al heel vroeg zorg moest dragen voor jongere broers of zussen.

Dan leer je al heel vroeg om je omgeving te scannen en te analyseren. Je gaat aanvoelen wat er nodig is om alles rustig te houden. Alles doen om je veilig te voelen. Je gaat je aanpassen. Dit is eigenlijk een overlevingsmechanisme wat in werking treedt. Je doet het onbewust.

Ik ken beide van binnenuit. Ik ben hooggevoelig geboren én heb in mijn jeugd geleerd om altijd de sfeer aan te voelen om me veilig te houden. Het was voor mij persoonlijk een openbaring toen ik dit in mezelf ontdekte: ik snapte eindelijk wat van mij was en ook duidelijk wat aangeleerd was en wat ik los mocht laten.

In mijn toxische relatie werd vaak gezegd dat ik te veel nadacht. Ik zag dat als bevestiging dat het allemaal aan mij lag. Nu weet ik dat mijn overdenken vaak niet mijn aanleg was, maar mijn aanpassing om me veilig te voelen.

Misschien herken je dingen uit het overlevingsmechanisme of juist uit het hooggevoelig zijn aspect. Of beide.

Het onderscheid zit dus in waar het vandaan komt: aangeboren aanleg of aangepast gedrag. Hoe je overdenken voelt, is daarbij de duidelijkste aanwijzing.

Overdenken hoort bij beide sporen, maar het karakter verschilt.

Als hooggevoelige heb je een brein dat dieper verwerkt. Je ziet meer invalshoeken en details en denkt vaak na over dingen die anderen laten voorbijgaan. Dat is niet altijd een probleem, dat is hoe jouw systeem werkt. Vaak levert het diepte, creativiteit en scherpe intuïtie op.

Overdenken als overlevingsmechanisme voelt anders. Het is repetitief, uitputtend, en er komt geen eind aan. Je speelt scenario’s af in je hoofd om te overzien wat er komt. Je wil alles begrijpen zodat je het kunt fixen voordat het misgaat. Je maakt van elke gesprekssituatie een puzzel die je van tevoren op moet lossen of speelt het gesprek achteraf nog na in je hoofd met alle dingen die je beter had kunnen zeggen. Dat is niet dieper denken. Dat is proberen veilig te blijven.

Dit onderscheid is voor high performers extra belangrijk. Als jij altijd hebt geleerd om vooruit te denken, alles te overzien en niets aan het toeval over te laten, is het aannemelijk dat een deel van jouw overdenken aangeleerd is. Ook als je hooggevoelig bent geboren.

Van buitenaf lijken ze op elkaar: je voelt aan, je scant, je denkt vooruit. Het verschil zit in waar het vandaan komt, en daarmee in wat je ermee kunt.

Als je hooggevoelig blijkt te zijn, is het belangrijk dat je gaat kijken hoe je leven nu daarop ingericht is. Probeer je te doen wat iedereen doet? Dan loop je waarschijnlijk over. Zodra je leert jouw hooggevoeligheid een plek te geven in jouw leven, hoe je ermee omgaat en hoe je jezelf kan beschermen, dan ga je echt anders in het leven staan.

Als het een aangeleerd overlevingsmechanisme is, kun je kijken wat je meedraagt en wat je mag loslaten. Dat is werk, maar het is wel werk dat iets oplevert: wat aangeleerd is, kun je ook weer afleren.

Of het nu aanleg is of aanpassing, in beide gevallen helpt het om te kijken hoe je leven er nu uitziet. Dat is wat je in de Life Audit doet: je brengt de verschillende gebieden van je leven in kaart en krijgt van mij een persoonlijke reflectie terug.